Freehouse is een integraal onderdeel van Rotterdam Vakmanstad: een project over de stad die tracht de overgang te maken van werkstad naar cultuurstad en daarin de nadruk legt op de herwaardering van het bestaande potentieel aan vaardigheden. Met Freehouse onderzoeken Jeanne van Heeswijk en Dennis Kaspori de verbanden tussen onderwijs, economie en cultuur in relatie tot de ontwikkeling van Rotterdam. Freehouse biedt daartoe een concreet model waarin met ontwerpers en kunstenaars aan de ontwikkeling van culturele producten. Het voorlopige hoogtepunt van deze aanpak was de presentatie van het project rondom de Afrikaandermarkt met nieuwe producten, meer kramen en tal van evenementen in de Afrikaanderwijk in Rotterdam.

Projectvoorstel
Met Vakmanstad/Freehouse onderzoeken Jeanne van Heeswijk en Dennis Kaspori de verbanden tussen onderwijs, economie en cultuur in de ontwikkeling van Rotterdam. Rotterdam Vakmanstad is een inclusief verhaal over een stad die tracht de overgang te maken van Werkstad naar Cultuurstad. Freehouse biedt daartoe een concreet model waarmee lokale ondernemers samen met ontwerpers en kunstenaars werken aan de ontwikkeling van nieuwe culturele producten.

Rotterdam Vakmanstad
De algemene visie zoals deze is neergelegd in tal van beleidsstukken is dat Rotterdam langzaam moet toewerken naar een onafhankelijker positie ten opzichte van de haven en zich meer zou moeten richten op de aanwezige kennis en cultuur om te komen tot een vitale stedelijke economie.
Deze ontwikkeling van Werkstad naar Cultuurstad past binnen een globale strijd om de ontwikkeling van een aantrekkelijk stedelijk milieu waarin cultuur de onderscheidende factor en het belangrijkste concurrentievoordeel is geworden. Maar deze strijd beperkt zich wederom tot het aantrekken van een grotendeels rijke, hoogopgeleide en blanke bevolkingsgroep. Daar hoort een groot deel van de huidige Rotterdamse bevolking niet bij.
Rotterdam is juist een stad die verjongt en die een relatief hoog aantal lage inkomens huisvest. Dat zijn meteen de twee factoren die Rotterdam onderscheiden van andere gemeenten. Als enige binnen de vier grote Nederlandse steden verjongt Rotterdam. Daarnaast is zij ook nog eens lijstaanvoerder wat betreft het aantal lage inkomens. Uit de onderwijsstatistieken blijkt bovendien dat onderwijsprestaties lager liggen dan in de andere grote steden.
Met de robuuste overgang van Arbeidersstad naar Cultuurstad is een infrastructurele dimensie van de stad veronachtzaamd. Stedelijke vernieuwing in fysieke zin kent een sociaal-culturele component. In het verlengde van de opleiding en vorming van vele Rotterdammers ligt een door ondernemingszin geïnspireerd vakmanschap. Dit begrip moet echter niet regressief wordt begrepen. Het gaat bij het project Rotterdam Vakmanstad om het serieus nemen van het creatieve potentieel van jongeren die hun vaardigheden ontwikkelen, maar deze potentie niet in de reguliere opleidingen kwijt kunnen.
Rotterdam Vakmanstad dicht de kloof tussen Arbeidersstad en Cultuurstad die door de snelle ontwikkelingen en een te eenzijdig economisch-globaal perspectief is geslagen. Zonder deze substantiële basis, waarin sociale cohesie en cultureel zelfbewustzijn tot in de haarvaten van de stad zijn doorgevoerd, loopt Rotterdam Cultuurstad het gevaar louter een marketingstrategie te blijven.

Freehouse: model voor culturele productie
Concreet gezien streeft Rotterdam Vakmanstad naar het opzetten van ruimtes waar lokale ondernemers, jongeren en kunstenaars/ontwerpers samen kunnen komen om kennis, ervaring en ideeën uit te wisselen. Deze uitwisseling zal leiden tot een vorm van culturele productie die de economische positie van de betrokkenen kan versterken en die het proces van bedenken tot realiseren zichtbaar maakt.
Als uitgangspunt wordt een reeds bestaand model gehanteerd en zal worden onderzocht hoe dit kan worden vertaald naar de actuele en lokale situatie van Rotterdam. Het betreft het zogenaamde Freehouse of Freihaus. Dit middeleeuwse en barokke model dient als speciale plek voor 'buitenstaanders' als erkenning voor hun positieve bijdrage aan de publieke ruimte en de cultuur in algemene zin. Het Freehouse biedt plaats aan een groep sociale en culturele 'buitenstaanders' die niet over de gangbare middelen beschikken om deel te nemen aan het politieke en sociale leven maar die wel actief zijn binnen een soort alternatieve economie.

Door middel van interviews met producenten, ondernemers en onderwijsinstellingen zullen de kwaliteiten in kaart worden gebracht die reeds in een bepaalde wijk aanwezig zijn. Het gaat hierbij om het in kaart brengen van de mogelijkheden waarover men in een buurt beschikt om het persoonlijke leven en werken in relatie tot de gemeenschap waarin men leeft te verbeteren.